Beginnen met macrofotografie

Hommel op de lavendel, macroVia het maandelijkse iZine kwam van Judith de vraag of ik wat wilde schrijven over macrofotografie. Natuurlijk wil ik dat, maar daar moest ik even over nadenken.
Macrofotografie is namelijk een tak van sport in de fotografie die veel mensen aanspreekt, maar tegelijkertijd ontzettend moeilijk is. En dat heeft ook voor een groot deel te maken met de technische beperkingen van je camera (die op te lossen zijn hoor). Maar moeilijk of niet, macrofotografie kan je altijd overal doen en je tuin is een geweldige verzamelplaats van potentiële macrofoto’s.

Lees verder voor de tips en trucs, maar ook om te weten wat een vriezer met macro te maken heeft.

Wat is macro nu eigenlijk?

Bij de term macro denken we aan het dichtbij halen van een (meestal klein) onderwerp. Officieel noemen we een foto pas een macrofoto als de vergroting die je op beeld ziet gelijk is aan één. Als de film of sensor die je gebruikt dus groter is dan je onderwerp én je dit onderwerp beeldvullend of groter in beeld hebt dan is het officieel een macro. In de andere gevallen noemen we het officieel een close-up.

We gaan ons echter niet zoveel aantrekken van deze officiële termen, we gaan gewoon dichterbij met onze camera.

Een klein meetapparaat, genomen met de macrolensVeel mensen denken dat ze met een spiegelreflex camera met verwisselbare lenzen beter uit zijn voor de fotografie. Voor veel zaken is dat zeker zo, je bent sneller met een spiegelreflexcamera en de beeldkwaliteit is vaak beter bij hogere ISO’s. Maar het voordeel van een compactcamera is dat je over het algemeen de beschikking hebt over een macro-stand, terwijl je voor een spiegelreflex camera een macrolens of andere hulpmiddelen nodig hebt.

Het tulpje:
De macrostand van een compactcamera is vaak te vinden bij het icoontje van een tulpje. Zodra je deze optie kiest kan je lekker dichtbij kruipen met je camera en kom je dus in de buurt van macro of close-up.

 Met je spiegelreflexcamera heb je een macrolens nodig of moet je gebruik maken van tussenringen of voorzetfilters. Sommige lenzen hebben een macrostand waarbij je vaak een knopje om moet zetten. Als je echt los wilt gaan in de macrofotografie dan is een echte macrolens natuurlijk de beste oplossing, maar meteen ook de duurste oplossing. Wil je wat meer budgetvriendelijk macro’s fotograferen dan heb je twee andere opties:

Close-up lenzen:

Dit is een filter dat functioneert als een vergrootglas. Je schroeft dit Close-up filter net zoals een polarisatefilter op je lens en daardoor kan je dichterbij komen om scherp te stellen. Een echt nadeel van deze voorzetfilters is dat de kwaliteit van de lens vaak negatief beïnvloed wordt én dat je afhankelijk bent van de diameter van de lens die je wilt gebruiken.

Tussenringen:

Een iets duurdere optie dan close-up filters zijn tussenringen. Met een tussenring maak je de fysieke afstand tussen je lens en de camera groter waardoor je juist dichterbij je onderwerp kan om scherp te stellen. Tussenringen zijn vaak te koop van het eigen merk van de camera, maar ook van andere fabrikanten zoals Kenko of Soligor. Let op bij het aanschaffen van tussenringen dat er twee soorten zijn. Een soort waarbij je zelf scherp moet stellen en een (iets duurdere) soort die je helpt bij het scherpstellen. Ik zou zeker voor die laatste optie gaan.

Nu we de basis-spullen voor macrofotografie hebben, gaan we eens kijken hoe je het beste macrofotografie aan kan pakken.

Diafragma:
Deze vlieg zat erg stil, macroOmdat je dicht bij je onderwerp bent is de scherpte-diepte van je onderwerp erg klein. Dit kan bij grote diafragma’s zomaar minder dan een millimeter zijn! Om een acceptabele scherpte-diepte te krijgen zal je dan ook je diafragma naar een kleine opening (groot getal) moeten zetten. En dan nog is een kleine beweging van de camera of het onderwerp voldoende om het onderwerp buiten het scherpte-diepte gebied te zetten.

Als het goed is weet je wat een een klein diafragma doet met je sluitertijd. Juist, een klein diafragma (hoog getal) zorgt er voor dat je sluitertijd langer wordt. Het kan goed zijn dat je sluitertijd te lang wordt waardoor je bewogen foto’s krijgt.

Het gebruik van een statief kan je helpen om te zorgen dat je a) geen bewegingsonscherpte hebt en b) geen last hebt van de relatief lange sluitertijden. Nog steeds moet je dan wel opletten dat je onderwerp ook stil blijft zitten. Wordt je sluitertijd toch te lang, schroom dan niet om je ISO wat omhoog te brengen. Zolang je goed belicht heb je redelijke weinig last van de extra ruis die dit met zich meebrengt (wil je weten hoe, lees dan deze blogpost eens).

Extra licht:
Zoals al eerder gezegd wil je een redelijk klein diafragma hebben om voldoende scherpte-diepte te krijgen. Je sluitertijden worden hierdoor al snel (te) lang. Dan is het handig om extra licht toe te voegen. Veel macrofotografen gebruiken speciale macroflitsers die rond de lens zitten waardoor er van alle kanten licht komt. Ook dit is weer een redelijk dure oplossing. Goedkoper is het om met een reflectiescherm te werken of met een flitser die van je camera af kan flitsen. Maar als je eenmaal graag macro fotografeert, dan is zo’n macroflitser wel aan te raden.

Macrorails:
Met je camera op statief is het vaak moeilijk of onmogelijk om een klein stukje naar voor of naar achteren te gaan. Je moet dan je hele statief verzetten en dat is juist bij kleine onderwerpen al snel te veel. In dat geval is een macrorails een mooi hulpmiddel. Deze rails monteer je op het statief en daarbovenop monteer je de camera. Nu kan je met een draaiwieltje makkelijk een klein stukje naar voren of naar achteren. Als je twee van deze macrorails combineert kan je de voor/achterwaartse en links/rechts beweging met gemak uitvoeren.

Wat ga je dan op de foto zetten?
Nou alles wat je maar kan verzinnen natuurlijk. Als het klein is, is het geschikt voor macro, dus ga los!

Insecten:
insect, macroJe tuin zit er vol mee en het is één van de meest gefotografeerde onderwerpen, insecten. Helaas zijn ze vaak erg snel en dat maakt het extra moeilijk om een mooi beeld te maken. In de vroege ochtend is het een goed moment om op insectenjacht te gaan. De insecten zijn dan nog langzaam omdat ze nog moeten opwarmen. Dit is dus het moment dat ze redelijk lang voor je camera willen poseren. Maar ook na een zomerse bui zijn de insecten langzamer. Ze moeten dan nog opdrogen voordat ze weer kunnen gaan vliegen. Het schijnt dat er fotografen zijn die de insecten vangen en even in de koelkast of vriezer zetten. Hierdoor blijven de insecten wel in leven, maar zodra je ze weer loslaat zin ze lekker langzaam… Persoonlijk ben ik van mening dat een goede fotograaf slechts foto’s neemt en dus respect heeft voor de natuur en dat soort fratsen dus niet zou mogen doen.

Laag bij de grond:
Als het straks weer herfst wordt kan je in het bos prachtige paddenstoelen vinden. Deze lenen zich ook heel goed voor macrofotografie. Je moet dan echter vaak wel laag bij de grond fotograferen. Kijk eens of je statief laag bij de grond kan komen, misschien kan je de middenkolom omdraaien. Neem in ieder geval een vuilniszak mee om zelf ook wat lager te kunnen komen zonder dat je onder de modder komt te zitten. Een camera met een kantelbaar scherm werkt dan heel fijn.

Achtergrond:
Let op je achtergrond bij macrofotografie. Ook al is de achtergrond onscherp, kleuren en vormen spelen wel degelijk een grote rol bij het gehele beeld. Als je je onderwerp mee naar binnen neemt, gebruik dan eens verschillende kleuren papier als achtergrond.

Maak het verschil:
Ook trouwringen lenen zich voor macrofotografieGebruik diverse lenzen als je gebruik maakt van tussenringen of voorzetfilters. En vergeet ook niet experimenteren met verschillende diafragma’s en punten die je wel of niet scherp wilt hebben van je onderwerp. Ook verschillende manieren van belichten kunnen een volstrekt ander beeld opleveren.

Je ziet in dit artikel meerdere links staan naar de webwinkel van cameranu.nl
Als je hier op klikt en besluit tot een aanschaf van een lens of iets anders dan help je mij ook. De prijs die je betaald is niet hoger, maar ik krijg een klein deel waarmee ik deze informatieve website aan de gang kan houden. Ik dank je daarvoor.

Wil je op de hoogte blijven van nieuwe artikelen over fotografie? Schrijf je dan in op Mischa’s nieuwsbrief. Denk je dat je vrienden ook wat aan dit artikel hebben? Help mij dan om dit artikel te delen met de knoppen hieronder. Je kan dit bericht op Facebook, Google-Plus of LinkedIn publiceren. Of je Twittert er over en je kan het zelfs naar iemand mailen. Alvast bedankt!

About Mischa de Muynck

Over de auteur: Mischa de Muynck is fotograaf en verzorgt cursussen en workshops. Daarnaast verzorgt hij fotovakanties en is hij in te huren voor diverse fotografie. Op Facebook en Twitter is hij ook te vinden met tips en trucs. Wil je van alles op de hoogte blijven, abonneer je dan op het maandelijkse iZine.

6 thoughts on “Beginnen met macrofotografie

  1. Macro fotografie heeft ook te maken met respect voor de natuur en de natuur in zijn waarde laten, dus plaats nooit en te nimmer insecten in de koelkast of de vriezer, is mijn mening.
    M.vr. gr. Marja Braaksma

  2. Ik ben het met je eens Marja, ik lees mijn bericht terug en zie dat ik dat punt niet duidelijk heb gemaakt. Ik zal dat aanpassen.
    Groeten,
    Mischa

  3. Spiegelreflexcamera’s hebben (tegenwoordig?) meestal ook een macromode. Mijn Sony tenminste wel. Ik heb sinds vandaag ook tussenringen. Moet/kan ik bij gebruik van zo’n ring de macromode gebruiken of juist niet?

  4. Het objectief moet macro aankunnen (dat wil zeggen, van een zeer korte afstand scherp kunnen stellen). Dat de camera het kan, wil nog niet zeggen dat de lens het kan.

  5. Hallo
    Ik zou mij graag willen inschrijven voor de tips en trucs nieuwsbrief. Maar ik krijg steeds een error in beeld…
    Gr. Karin Dassink

Stel een vraag